Kancelaria adwokacka Bydgoszcz - Zuzanna Tatkowska

Porada dla osoby przygotowującej testament.

Chciałbym zapisać w testamencie żonie moją połowę mieszkania spółdzielczego własnościowego. Niewielką część przypadającą na mnie (we wspólnocie majątkowej) zamierzam zapisać mojej wnuczce i siostrom, a resztę środków pieniężnych – w równych częściach, żonie i córce. W związku z tym mam następujące pytania:

• Czy takie zapisy w testamencie będą zgodne z przepisami prawa i czy będą ważne?
• Czy po to, aby żona dostała w spadku moją część mieszkania wraz z wyposażeniem, konieczny jest jakiś dodatkowy zapis?

Porada

Co do zasady, rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament (art. 941 kodeksu cywilnego). W jego treści spadkodawca może powołać do spadku jedną bądź kilka osób (art. 959 k.c.). Tym sposobem spadkodawca może rozrządzić swoim majątkiem tak, by całość bądź część spadku przeszła na spadkobierców. Przy czym należy pamiętać, że powołanie spadkobiercy testamentowego włącza dziedziczenie w całości bądź w części spadku.

Konsekwencją ustanowienia w testamencie spadkobiercy jest przekazanie tej osobie ogółu praw i obowiązków należących do spadku. Z kolei gdy spadkodawca przeznacza oznaczonej osobie jedynie poszczególne przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku, to możliwe są dwie sytuacje. Po pierwsze, jeżeli przedmioty te wyczerpują prawie cały spadek, dziedziczy go na podstawie testamentu osoba, której przedmioty te przeznaczono i staje się ona wtedy spadkobiercą (art. 961 k.c.). Z drugą sytuacją mamy do czynienia, gdy przedmioty przeznaczone tej osobie nie wyczerpują prawie całego spadku, wówczas do dziedziczenia dochodzą spadkobiercy ustawowi (art. 931 k.c.). Rozrządzenie spadkodawcy stanowi natomiast zapis, na podstawie którego spadkobiercy ustawowi będą zobowiązani do wydania tej osobie (zapisobiercy) określonych w testamencie przedmiotów majątkowych (art. 968 k.c.).

W związku z tym, skoro chce Pan zapisać żonie swój udział w mieszkaniu spółdzielczym wraz z wyposażeniem, wtedy – z uwagi na znaczną wartość w stosunku do pozostałych składników majątkowych – żona będzie traktowana jak spadkobierca.

Pozostałe natomiast rozrządzenia majątkowe, typu oszczędności, uznane zostaną za zapisy, które po Pana śmierci zobowiązana będzie wykonać małżonka. Jeśli natomiast oszczędności byłyby znaczne, wtedy (proporcjonalnie do wartości mieszkania) do dziedziczenia doszłyby także córka i wnuczka jako spadkobiercy testamentowi). Dziedziczyłyby one w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów (art. 961 k.c.).

Chcąc jednak mieć gwarancję, że żona otrzyma wskazane przez Pana przedmioty, najprościej powołać ją do całości spadku jako spadkobiercę. Jednocześnie w treści testamentu zapisać poszczególne przedmioty majątkowe (typu oszczędności we wskazanej przez Pana kwocie poszczególnym osobom, np. siostrom po 1000 zł, a córce 5000 zł). Wtedy osoby te będą jedynie zapisobiercami i będą mogły się domagać od żony określonego świadczenia pieniężnego.

adwokat Zuzanna Tatkowska

art. 931
§ 1. W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
§ 2. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.

Art. 941
Rozrządzić majątkiem na wypadek śmierci można jedynie przez testament.

art. 959
Spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób.

Art. 961
Jeżeli spadkodawca przeznaczył oznaczonej osobie w testamencie poszczególne przedmioty majątkowe, które wyczerpują prawie cały spadek, osobę tę poczytuje się w razie wątpliwości nie za zapisobiercę, lecz za spadkobiercę powołanego do całego spadku. Jeżeli takie rozrządzenie testamentowe zostało dokonane na rzecz kilku osób, osoby te poczytuje się w razie wątpliwości za powołane do całego spadku w częściach ułamkowych odpowiadających stosunkowi wartości przeznaczonych im przedmiotów.

Art. 968
§ 1. Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby (zapis).
§ 2. Spadkodawca może obciążyć zapisem także zapisobiercę (dalszy zapis).